بوشهر-ایرنا- معاون امور بندری و اقتصادی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر گفت: دو دستگاه ریچ استاکر (جابجا کننده کانتینر) جدید توسط بخش خصوصی در پایانه کانتینری بندر بوشهر بکارگیری شد.

عبدالسعید عباسی روزشنبه درگفت و گو با ایرنا اظهار کرد: با پیگیری‌های انجام شده با هدف ارتقای توان عملیاتی بندر بوشهر، شرکت بهره‌بردار این بندر نسبت به تأمین دو دستگاه ریچ استاکر برای تخلیه و بارگیری و چینش کانتینر اقدام کرده‌است.

وی افزود: این اقدام گامی موثر در جهت ارتقای خدمات بندری به‌شمار می‌رود.

عباسی ادامه داد: ریچ استاکرها به‌دلیل انعطاف‌پذیری بالا و امکان بهره‌برداری در محوطه‌های پراکنده، گزینه‌ای مناسب و کارآمد برای افزایش بهره‌وری در این مناطق محسوب می‌شوند.

معاون امور بندری و اقتصادی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر همچنین از برنامه‌ریزی شرکت بهره‌بردار برای تأمین یک دستگاه ریچ استاکر دیگر در آینده نزدیک خبر داد.

عباسی تاکید کرد: بدون تردید ارتقای تجهیزات و زیرساخت‌های عملیاتی، نقشی مهم در افزایش رضایتمندی ذی‌نفعان بندری و تسهیل فرآیندهای لجستیکی خواهد داشت.

نسیم جنوب: تراژدي ناكو دست كمي از تراژدي تايتانيك ندارد. شهر 150 هزار نفري بوشهر ناگهان در يك شب سرد زمستاني تعداد 22 نفر از سرپرست هاي خود را از دست داد و تمام شهر بوشهر را در غم و اندوه فرو برد.
در سال 1338 ناخدا كل محمد بلكانه همزمان با تولد اولين پسرش، ناكو را به مبلغ 14 هزار تومان از احمد كازروني تاجر معروف بحرين خريداري نمود. ناكو با 50 تن ظرفيت با موتور 120 GM يكي از پر سرعت ترين لنج هاي آن زمان بود. بخاطر شكل ظاهري سينه آن كه به شكل عدد 9 بود ناكو خوانده ميشد و ساخت كشور هند بود كه به وسيله 8 نفر ناخدا و جاشو بوشهري هدايت مي شد.
ناكو به مدت ده سال سينه آب هاي نيلگون خليج فارس را ميشكافت و به كشور هاي حاشيه خليج فارس در رفت و آمد بود.
اسفند سرد سال 1347 بود همه خود را براي عيد نوروز آماده ميكردند، ناكو هم خود را براي سفر مهيا ميكرد كه قبل از رسيدن سال نو به بندر باز گردد. همه در تكاپو بودند كه زودتر ناكو را براي سفر آماده كنند.
حسن خراز برادر زن كل محمد كارهاي ناكو را انجام مي داد، 100 تومان ماچله براي ده روز سفر دريائي خريداري شد. سبزي، خيار، گوجه و غيره... در همين هنگام سيد محمد آهنين پنجه كه موتوري ناكو بود، بعلت سرما خوردگي از سفر بازماند. خود كل محمد نيز در اين سفر ناكو را همراهي نميكرد، پس ناخدا غلامرضا وزان پدر كل محمد و حسين وزان برادرش براي هدايت ناكو انتخاب شدند. ماشاالله خراز و حبيب ابراهيم زاده چون كارت تردد نداشتند در انبار ناك پنهان شدند كه خود را به بحرين برسانند كه توسط گروهبان ژاندارمري معصومي در نمره چهار كشف و بازداشت شدند و از سفر باز ماندند.
ناكو با چاووشي عام خسرو كه صداي دل نشيني داشت سينه دريا را شكافت و به سوي سرنوشت نامعلوم خويش حركت كرد.
كم كم شب پرده سياه خود بر پهنه دريا گسترانيد، چشم تا 50 متر بيشتر توان ديدن نداشت. ماه در افق پنهان گشته بود كه ناظر آخرين سفر ناكو نباشد. سرما بيداد ميكرد، فقط چشمان ناخدا بود كه در ميان اوگال كه به دور سر و صورت خود پيچيده بود، بيدار و خيره به سياهي شب مي نگريست. ناكو 22 سرنشين داشت كه تعدادي جاشو و تعدادي بمبوتي (تاجر خرده پا) بود.
از آن طرف لنجي مملو از كالا هاي قاچاق در حال حركت بود و بخاطر پنهان كاري چراغ هاي خود را در آن شب تيره خاموش كرده و به سوي بندر گناوه در حال حركت بود. در آن تاريكي و ظلمات دو كشتي با حد سرعت به هم برخورد كردند، سينه ناكو شكافت و آب سرد تمام ناكو را در بر گرفت. موتور خاموش شد و نبرد ناكو و دريا و شب و سرما آغاز شد و اين ناكو بود كه در اين مبارزه نابرابر در اعماق دريا غرق شد.
به نقل از تنها بازمانده اين تراژدي تنها صدائي كه در آن هنگام به گوش ميرسيده است صداي اذان عام خسرو بوده كه در تاريكي شب براي هميشه خاموش شده است. ياد و خاطرشان گرامي.
22 نفر سرنشينان ناكو در ايام عيد نوروز 1348 در آغوش سرد دريا آرام گرفتند: مرحومان غلامرضا وزان، حسين وزان، احمد گلكار (زيره)، احمد و حسين پور شكري، موسي بنازاده، عام خسرو موذن و صبحدوم خوان محله بهبهاني و غيره ...
كل محمد بلكامه تا آخر عمر در فراق عزيزانش اشك ماتم ريخت

گفتگو با صیاد بوشهری که دستی بر نوشتن و پژوهش هم دارد

نگهبان دریا

گفت‌وگو با ناخدا عبدالرسول غریبی، نویسنده و صیاد بوشهری که به تازگی کتاب «فرهنگ واژگان و اصطلاحات دریایی و دریانوردی» او منتشر شده است

محمدرضا برازجانی

چشمان نافذی دارد؛ با شال رنگی که به سبک خاص دریانوردان و ناخدایان بوشهری دور سر خود می‌پیچد و این ترکیب به او هیبت یک مرد دریا را بیشتر می‌دهد. امواج کلامش، شرجی و گرمای وجود دریادلان بوشهری را به مخاطب هدیه می‌دهد و لولوی سخنانش نه‌تنها زیور هر مجلس و محفلی است که شهد خاطراتش از دریا و سخاوت بی‌انتهای پروردگار، کام همنشینانش را شیرین می‌کند.

او از دریچه ذهن خلاقش، سوار بر امواج خلیج‌فارس آدم را پرت می‌کند به آن طرف تاریخ؛ آنجا که قرن‌هاست نام خلیج‌فارس با دریانوردان پارسی گره خورده. صحبت از ناخدا عبدالرسول غریبی است که صیادی فقط شغل آبا و اجدادی او نیست. هرجا پاتوقی باشد شمع محفل دریانوردان و گرگوربافان است. اگر بساط نیمه‌خوانی در تالار وحدت تهران باشد او محور این جمع‌خوانی دریانوردان سن‌و‌سال‌دار بوشهری است که جمع تماشاچیان را به وجد می‌آورد و اگر هم دورهمی و گعده عصرانه ماهیگیران جفره و چهارمحل لب ساحل و کنار اسکله باشد این ناخدای گرم و صمیمی است که گرداگردش پیر و جوان نشسته تا همچون ناخدایی دنیادیده و مصیبت دریا کشیده، سکان صحبت را به‌دست گیرد.

حالا پنجمین اثر صیاد و نویسنده بوشهری به تازگی روانه بازار کتاب شده است‎؛ کتاب «فرهنگ واژگان و اصطلاحات دریایی و دریانوردی» که حدود 2دهه از ناخدا عبدالرسول غریبی برای تحقیق و گردآوری زمان گرفته و در 334صفحه توسط انتشارات شروع منتشر شده است. از این نویسنده و هنرمند بوشهری پیش از این آثاری مثل جفره ماهینی، قهوه‌خانه ساحلی، جمو و جلو منتشر شده بود، اما این بار او سراغ واژه‌هایی رفته که دیگر بین دریانوردان و صیادان هم‌استانی و سایر نقاط ساحلی جنوب کشور کاربردی ندارد.

با او درباره ویژگی‌های اثر تازه‌اش به گفت‌وگو نشسته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

چرا برای اثر جدیدتان در حوزه دریا رفتید سراغ واژگان و اصطلاحات دریایی؟
یکی از دغدغه‌ها و نگرانی‌های من این بود که کشورهای همجوار و حوزه خلیج‌فارس تمام تلاش و سعی‌شان را می‌کنند که برای خود تاریخ دست و پا کنند.

از سوی دیگر ما هم کم‌کاری کرده‌ایم و آنطور که باید و شاید نتوانسته‌ایم در نگهداری و حفظ فرهنگ غنی دریایی خود بکوشیم. افزون بر این هندی‌ها معتقدند که ایرانی‌ها از تاریخ دیرینه‌ای برخوردار بودند، اما چون ملاح‌ها و دریانوردان ایرانی، ملا و کاتب نبودند در کتابت و ثبت و ضبط تاریخ دریانوردی و فرهنگ آن غفلت و کوتاهی کردند. برای همین احساس وظیفه کردم تا به گردآوری فرهنگ اصطلاحات و واژگان جاشویی و ملاحی بپردازم.

برای این کتاب چه منابعی در اختیار داشتید و چگونه آن را جمع‌آوری کردید؟
از اواخر سال 1370شروع به جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز از مراجع و منابع شفاهی و چهره به چهره کردم. حتی به مناطق دوردست از ساحل بوشهر یعنی سواحل هرمزگان و سیستان و بلوچستان که دریانوردان و ملاحانش، سفرهای طولانی به دیگر نقاط جهان مثل زنگبار در کارنامه داشتند، سفر کردم. در این مدت تمام لغات، واژه‌ها و اصطلاحات رایج و تخصصی را که مورد استفاده دریا و دریانوردی از قدیم تا الان بود فهرست‌برداری کردم.
در این مسیر از تجارب و دانش بسیاری از فعالان صنعت دریایی کشور بهره‌برداری کردم که خیلی از این افراد الان در قید حیات نیستند. امیدوارم این اثر بتواند در حفظ میراث ناملموس منطقه نقش‌آفرین باشد.

دامنه لغات و اصطلاحاتی که در این کتاب آمده منحصر به دریانوردی کنونی است یا از گذشته هم یادی شده؟
ممکن است اصطلاحاتی که در کتاب آمده الان به واسطه تغییر ساختار شناورها و به کارگیری تجهیزات جدید و نوین دیگر کاربردی نداشته و به نوعی به فراموشی سپرده شده باشند؛ مثل کشتی‌های بادبانی که نسل آنها دیگر وجود ندارد؛ بنابراین لغتنامه ناشی از آن هم دیگر بین صیادان و دریانوردان فعلی جایگاهی ندارد و شاید اصلا آشنایی با آنها وجود نداشته باشد که فقدان کاربرد این لغات به نوعی در این کتاب جبران شده است.

این کتاب غیراز لغات چه روایتی از زندگی مردم در دریا دارد؟
البته تنها اصطلاحات و واژه‌ها نیست که در این اثر جدید به آن پرداخته شده، بلکه صحبت از تجربه‌هایی است که پشت این ابزار و لغات خوابیده و به قیمت عمر انسان‌هایی تمام ‌شده که روزگار خوشی و ناخوشی آنها را از نوجوانی تا پیری پیوند داده است. این واژه‌ها و کاربردش تماما ایرانی و فارسی است و اگر نخواهیم این میراث نیاکان و گذشتگان را حفظ کنیم به آنها کم‌لطفی کرده‌ایم. افزون بر این کاربرد آنها فقط در فضای دریا و صیادی نیست و رگه‌های قوی و ملموسی از این لغتنامه در زندگی روزمره ما بوشهری‌ها مثل بازار، ورزش، فرهنگ و هنر هنوز هم رواج دارد که نشان اصالت، تعمیق و پیوند دیرینه این منظومه با جامعه است.

این کتاب جز نگاه تاریخی و میراثی برای چه افرادی می‌تواند مفید باشد؟
این کتاب می‌تواند مرجعی برای علاقه‌مندان، پژوهشگران، دانشجویان و جویندگان دانش باشد. لذا تقاضا دارم دستگاه‌هایی مثل بنادر و دریانوردی و سایرسازمان‌ها در خرید و توزیع این کتاب در کتابخانه‌های تخصصی و عمومی استان همکاری و همیاری داشته باشند. البته نباید از این موضوع مهم غفلت کنیم میراثی که اکنون به‌دست ما رسیده تاریخ بسیار طولانی و پر از زجر و زحمتی داشته و به همین راحتی به‌دست نیامده؛ بنابراین با تمام توان باید در نگهداری و مراقبت از آن بکوشیم. سنت هیچ‌وقت مانع مدرنیته نبوده است. شناورهای چوبی و یا قایق‎های بادبانی ریشه در اصالت و هویت ایرانی و ساحل‎نشینان دارد و نباید از این ظرفیت بی‌نظیر و انحصاری ایران محروم باشیم. این ظرفیت هم در رونق اقتصادی بندرنشینان نقش دارد هم در توسعه صنعت توریسم و گردشگری. این بخشنامه جدید که از فعالیت شناورهای چوبی در سطح دریا ممانعت می‌کند باید ابطال شود تا این میراث چندهزارساله نفسی به راحتی بکشد.
منبع: روزنامه همشهری

قهوه خانه قدیمی کاکی در کنار ساحل شرقی بندر بوشهر که با طرح توسعه اداره بندر بوشهر متاسفانه مثل خیلی از ساختمان های بافت قدیم تخریب شد.

نقاشی اثر حاج عبدالرسول غریبی، ناخدا، نویسنده، پژوهشگر، نیمه خوان ، صیاد و هنرمند.

بهرام نکیسا؛

سوم خرداد موجب غرور ملی است

سوم خرداد ماه سالروز آزادسازی خرمشهر قهرمان سرمایه اجتماعی و روز فراموش نشدنی در دفاع از مرزهای ایران اسلامی است.

به گزارش خارگ نیوز،سوم خرداد ماه سالروز آزادسازی خرمشهر قهرمان سرمایه اجتماعی و روز فراموش نشدنی در دفاع از مرزهای ایران اسلامی است.

بحق که‌ نام خرمشهر تداعی‌کننده هشت سال مقاومت، ایثار، صبوری و پیروزی ملت و ایثارگران کشور در جنگ تحمیلی می باشد.

این روز بر هموطنان عزیز بویژه مردم شریف خرمشهر مبارک باد.

روزهای دفاع مقدس و درس های آن دوران حکایت از این مهم دارد که ملت مهمترین سرمایه در فراز و فرود های کشور می باشند. و باید همواره بر ملت تکیه کرد.

ملتی با سلایق مختلف اما وطنی واحد. وطن از جمله ویژگیهای مشترک بین شهروندان می باشد که برای پیشرفت کشور مهمترین مولفه محسوب می گردد.

رزمندگان از اقصی نقاط ایران عزیز در دفاع مقدس مشارکت داشتند و همین مهم موجب پیروزی در آن آزمون سخت گردید.

فتح خرمشهر به ما می آموزد هرگاه با اخلاص از همه ظرفیت های معنوی و مادی کشور استفاده گردد، موفق خواهیم بود .

اخلاص در همه امور، صحنه ها و عرصه های داخلی و خارجی اسم رمز و عامل موفقیت و پیشرفت است.

اگر اخلاص در کار نباشد هیچ فرد، مقام، اندیشه و جریانی ماندگار نخواهد بود و وفاق حاصل نمی گردد.

فتح خرمشهر نتیجه و نماد وحدت ملی در پرتو عنایت و یاری خداوند متعال بود .

در فتح خرمشهر “من” معنا نداشته و همه “ما ” بودند .

خرمشهر و خوزستان با مردم خوب و صمیمی اش سند وفاداری، مقاومت و زینت ملت ایران هستند .

سوم خرداد ماه سالروز آزادی سازی خرمشهر و بیرون نمودن اشغالگران متجاوز که به زیبایی روز «مقاومت، ایثار و پیروزی» نامیده شده است بر آحاد ملت بزرگ ایران بویژه خانواده های معزز و معظم شهدا، فرماندهی معظم کل قوا، ایثارگران و رزمندگان و تمامی نیروهای نظامی و انتظامی مبارکباد .

در این روز تاریخی یاد امام خمینی و شهدای آزاد سازی خرمشهر و دفاع مقدس را گرامی داشته، از درگاه خداوند متعال سلامتی و اجر برای جانبازان عزیز، آزادگان صبور و ایثارگران آن حماسه ماندگار و هشت سال دفاع مقدس مسئلت می شود .

همکاران گرامی

روزتون مبارک

در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛

بوشهر؛ فعال‌ترین بندر ایران در دوران دفاع مقدس/ زنجیره تامین کشور با رشادت مردان دریا نجات یافت

بوشهر- سیدحسام مزارعی، نویسنده جنوبی با اشاره به نقش کلیدی بوشهر به‌ویژه اداره‌کل بنادر و دریانوردی این استان در زنجیره تامین کشور در دوران دفاع مقدس گفت: بوشهر با سقوط خرمشهر، به مهم‌ترین بندر تدارکاتی و پشتیبانی ایران مبدل شد.

سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، الهام بهروزی: بارها از رشادت‌ها و جانفشانی‌های شهدا و ایثارگران و رزمندگان غیور ایرانی در طول هشت سال دفاع مقدس در رسانه‌‎ها و کتاب‌ها گفته و نوشته شده است اما هنوز بخش‌هایی از این جنگ تحمیلی خانماسوز باقی مانده که بسیاری از آن بی‌خبرند. برای مثال خیلی از افراد نمی‌دانند که پس از سقوط بندر خرمشهر و از بین رفتن بخش‌های مهمی از تأسیسات بندری و غرق شدن شمار زیادی از کشتی‌های پهلوگرفته در اسکله بندر امام خمینی (ره) در خوزستان، چطور شد که کشور توانست ضروری‌ترین مایحتاج و پیش‌نیازهای خود را در جهنمی که صدام و همداستانان بی‌رحمش ساخته بود، تأمین کند؟!

در این زمان بحرانی، بوشهر ناجی کشور شد و در زنجیره تأمین کشور به نقش‌آفرینی پرداخت. در این میان، اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که نقش مهمی در زنجیره تأمین و لجستیک دریایی داشت، با مسئولیت‌شناسی و مدیریت اقتضائی مدیران وقت و تدابیر راهکارهای موثر به فعال‌ترین بندر تدارکاتی و پشتیبانی کشور مبدل شد. این بندر در این بازه زمانی با توسعه اسکله‌های خود و اسکورت کاروانی کشتی‌ها و همچنین مشارکت در برخی از عملیات‌های نظامی، نقش شگرفی را در دوران جنگ ایفا کرد؛ نقشی که کمتر افرادی بدان آگاهی دارند.

سیدحسام مزارعی، نویسنده جنوبی که علاقه بسیار به ژانر تاریخی و سفرنامه دارد و خود از نیروهای باتجربه اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر است، با نگارش یک مجموعه دو جلدی به نام‌های «زنجیره تأمین» (زمزمه‌های روشن، ۱۳۹۹) و «خاک خاک آب» (زمزمه‌های روشن، ۱۴۰۰) ضمن تشریح موارد مذکور، به تبیین اهمیت بندر بوشهر با نقش‌آفرینی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در زنجیره تأمین ایران در طول جنگ تحمیلی پرداخته است. او این مجموعه را روایت هشت سال پایداری و مقاومت و از جان گذشتن‌ها و جانبازی‌های کارکنان اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که سربازان بی‌سنگر هشت سال دفاع مقدس بودند، دانسته است.

روایت‌های تازه و کمتر شنیده شده مزارعی از جنگ در این دو مجموعه مفصل بهانه‌ای شد تا با او در باب چگونگی تبدیل بوشهر به فعال‌ترین بندر تدارکاتی ایران در دوران جنگ، نقش نیروهای اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر در این دوران حماسه‌ساز، چگونگی هدف قرار گرفتن کشتی‌های رافائل و ایران‌چمران در پهنه آبی بوشهر و… به گفت‌وگو بنشینیم.

- چطور شد که به فکر نگارش مجموعه‌ای با محوریت «نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر در دوران دفاع مقدس» افتادید؟

سال ۹۸ به‌صورت خودجوش در هفته‌نامه «نسیم جنوب» بیش از ۱۲ خاطره از همکاران در دوران جبهه و دفاع مقدس منتشر کردم و همین موجب شد که پایگاه مقاومت بسیج بلال حبشی سال بعد، درست چهار ماه مانده به هفته دفاع مقدس، از من بخواهد که کتابی را در این زمینه منتشر کنم (این پایگاه همزمان با جنگ یعنی در سال ۱۳۶۵ با حضور نیروهای مومن و انقلابی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر تاسیس شد.)، با اینکه ابتدا توافق شد که ۵۰ درصد کتاب درخواستی را همین مطالبی که پیش‌تر در هفته‌نامه مذکور منتشر کردم، تشکیل بدهد ولی در نشست دوم، از من خواسته شد که این مطالب برای جلد دوم این مجموعه در نظر گرفته شود و در جلد اول صرفاً باید به نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در دفاع مقدس پرداخته شود. با اینکه وقت زیادی نداشتم اما در طول ۴ ماه جلد اول این مجموعه به نام «زنجیره تامین» نوشته شد و جلد دوم آن هم درست یک سال بعد با حمایت اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر با نام «خاک خاک آب» (حاوی خاطرات شفاهی رزمندگان این اداره‌کل از سال‌های جنگ) به نگارش درآمد و راهی بازار کتاب شد.

این مجموعه برای نخستین بار است که در ژانر ادبیات پایداری و مقاومت با نقش‌آفرینی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، از رشادت‌ها و جانفشانی‌های کارکنان این اداره‌کل در دوران جنگ رونمایی می‌کند.

- شما در جلد اول این مجموعه، ضمن بازنمایی موقعیت بندری بوشهر در دوران پیش از جنگ، از رونق این بندر در دوران جنگ نوشتید که به یکباره به مرکز ثقلی در زنجیره تامین کشور در روزهای بحرانی مبدل می‌شود!

با توجه به نگاه ویژه پهلوی اول و دوم به بنادر خوزستان به‌واسطه نفت و دسترسی ریلی، رونق و اعتبار سابق بندر بوشهر در دوره پهلوی از دست رفته بود تا جایی که اکثر تجار بوشهر به سمت خوزستان نقل مکان کردند. با آغاز جنگ تحمیلی و به تبع آن سقوط بندر خرمشهر و کاهش چشمگیر فعالیت بندر امام خمینی (ره)، این بندر بوشهر بود که با وجود کمبود اسکله، عمق کم کانال دسترسی و بارانداز محدود، به نوعی جور بنادر دیگر کشور را به دوش کشید و مجدداً رونق گذشته خود را از سر گرفت و به یکی از پررونق‌ترین و فعال‌ترین بنادر تدارکاتی و پشتیبانی تبدیل شد.

به نقل از رئیس کارگزینی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، کل پرسنل این اداره‌کل در زمان جنگ، هزار نفر (شامل نیروهای کارگری و کارمندی) بوده که حدود ۷۰۰ نفر به‌صورت کوتاه‌مدت یک‌ماهه و حداکثر سه‌ساله به صورت متناوب در جبهه حضور داشتند. در این میان، از پرسنل واحد عملیات، ۱۲۰ نفر از پرسنل شناورها بوده و ۲۰ نفر نیز جانباز و شهید شدند.

- چرا «رنجیره تامین» و «خاک خاک آب» را برای عناوین این مجموعه دفاع مقدسی برگزیدید و از نام‌های دیگری که مستقیماً به بوشهر و جنگ مرتبط می‌شد، استفاده نکردید؟

ببینید وقتی تمامی مایحتاج جنگ از جمله سیم خاردار، موتورسیکلت و حتی پنیر مصرفی رزمندگان از خارج می‌آمد و همچنین مایحتاج ضروری و کالاهای اساسی مردم از طریق دریا جابه‌جا می‌شد، بیشتر به اهمیت عملیات اسکورت کاروانی کشتی‌ها از بندر بوشهر به بندر امام خمینی (ره) پی می‌بریم. همانطور که اشاره کردم با سقوط بندر خرمشهر این بندر بوشهر بود که به نوعی جور دیگر بنادر کشور را کشید و چرخه تامین کالاهای اساسی کشور را حفظ کرد. انتخاب عنوان «زنجیره تامین» برای جلد اول این مجموعه در راستای بازشناسی نقش بی‌بدیل بندر بوشهر در تامین کالای اساسی مردم و جبهه‌های جنگ صورت گرفت.

اما در خصوص نام دومین کتاب این مجموعه که دربردارنده خاطرات شفاهی کارکنان اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در دوران جنگ است، باید یادآور شوم که «خاک خاک آب» برگرفته از تماس رادیوئی و VHF است که با توجه به شغل خودم که «کنترل ترافیک دریایی و کار با VHF» و همچنین مشابهت با بی‌سیم در جبه‌های جنگ «میثم میثم عمار» انتخاب شده است. خاک این‌جا نماد جبهه است و آب نماد دریا و دریانوردی. تلاش شده تا طراحی جلد کتاب هم کاملاً با عنوان آن هماهنگ باشد.

- با این اوصاف، «خاک خاک آب» اشاره کوتاهی به نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی در حفظ خاک ایران و حضور در جبهه‌های جنگ دارد که از وظایف مهم بندر بوشهر هم در بحران جنگ پرده برمی‌دارد، این‌گونه نیست؟

بله، بندر بوشهر در این مقطع حساس سه وظیفه مهم را برعهده گرفت که عبارتند از: ۱) با سقوط خرمشهر و آّبادان و در تیررس بودن بندر امام خمینی (ره)، بندر بوشهر به نوعی نقش جایگزین بنادر خوزستان را ایفا کرد. ۲) اقدام به کارهای لجستیک نظامی با در اختیار گذاشتن اسکله‌های بندر و همچنین شناورهای خدماتی به نیروهای دریایی و اعزام یدک‌کش فتح‌المبین، تبوک، کربلا و خضراء به بندر امام خمینی (ره) و اسکورت کاروان‌های کشتی‌های اعزامی به این بندر به‌صورت هفتگی -که به صورت کاروانی ۱۰ تا ۲۰ فروند کشتی تجاری اعزام می‌شد-کرد. ۳) نقش پوششی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر برای منطقه نفتی خارگ؛ به عبارت بهتر، اتاق جنگ مرکزیت آن در بندر بوشهر بود و همه ترددهای دریایی در حوزه خلیج فارس با مرکز ۴۲۱ هماهنگ می‌شد.

- شما در «زنجیره تأمین» به مشارکت اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در برخی از عملیات‌های نظامی مهم کشور مثل تسخیر اسکله الامیه عراق هم اشاره کردید، این اداره‌کل به چه شکلی در این عملیات نقش‌آفرینی کرد؟

تصرف سکوی الامیه یکی از عملیات‌های خطرناک و بسیار مهم دفاع مقدس بود، چون دشمن بعثی از طریق دو سکوی الامیه و البکر با پوشش راداری مستمر اشرافیت کامل به تمامی خلیج فارس داشت و تمامی تحرکات ایران را زیر نظر داشت. وقتی پای صحبت راهنمایان و فرماندهان وقت شناورهای خدماتی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که در عملیات اسکورت کاروانی حضور فعال داشتند، می‌نشینیم، آن‌ها به‌مثابه سربازان بی‌سنگری بودند که از خارگ تا بندر امام خمینی در تیررس کامل موشک‌های این دو سکو بودند.

وقتی بنا شد طرح این عملیات مهم از طرف سپاه پاسداران که آن زمان شناوری برای یدک نداشت، پی‌ریزی شود یدک‌کش تازه خریداری شده اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر به نام تاسوعا برای این طرح، یعنی یدک یک کشتی پوششی برای ناوچه‌های موشک‌انداز نیروی دریایی ارتش، انتخاب شد. خوشبختانه با تصرف دو سکوی الامیه و البکر که عراقی‌ها حدود شش، هفت سال از طریق آن‌ها منطقه را کاملاً ناامن کرده بودند، سیادت نیروی دریایی عراق در هم کوبیده شد. پرسنل اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان با پذیرش این ماموریت سنگین، شجاعت و از جان‌گذشتگی خود را نشان دادند.

- با این همه شجاعت نیروهای اداره‌کل بنادر و دریانوردی و نقش‌آفرینی آن‌ها در اسکورت کشتی‌های تجاری و نفتی اما این اداره‌کل در محافظت یک کشتی تاریخی و بسیار منحصربه‌فرد ایران؛ یعنی «رافائل» از گزند موشک‌های جنگده‌های عراقی در لنگرگاه بوشهر بازماند؟

ببینید به قول داریوش غریب‌زاده، رافائل فقط یک کشتی نبود، بلکه یک شهر شناور بر آب بود. رافائل به نمادی برای بوشهر درآمده بود از این‌رو برای مردم بوشهر بسیار عزیز بود. با اینکه برای حفاظت از آن در دوره‌ای از جنگ، با مهارت و تخصص کاپیتان گل‌افشان و همراهی دو یدک‌کش از خارگ این کشتی ۲۷۰ متری به اسکله شمالی بوشهر آورده و پهلو داده شد اما عراق برای مسدود کردن کانال دسترسی بوشهر؛ تنها بندر در امان مانده ایران به دلیل برخوردار بودن از پدافند قوی در آن دوران، این بار رافائل را هدف قرار داد تا با غرق کردن آن در اسکله بوشهر، کانال دسترسی فعال‌ترین بندر پشتیبانی ایران را مسدود کند.

بنابراین چاره‌ای نبود برای برهم زدن این نقشه شوم صدام، رافائل از اسکله دور و به لنگرگاه برده شود. بعد از انتقال به لنگرگاه روی آن پدافند هم نصب شد اما در یکی از شب‌های پاییزی سال ۱۳۶۲ خورشیدی، دو فروند هواپیمای عراقی در مسیر بازگشت از بمباران خارگ، کشتی‌های متوقف در لنگرگاه بیرونی بندر بوشهر را مورد اصابت قرار داده که در این بین کشتی رافائل هم مورد اصابت چندین موشک قرار می‌گیرد و نیمی از آن در آب فرو می‌رود و صبح روز بعد این کشتی بعد از نجات نیروهای مستقر در آن، کامل زیر آب می‌رود. می‌گویند هنگام فرورفتن در آب یک سونامی ایجاد کرد. متاسفانه این قوی سفید عظیم این‌گونه برای همیشه خاموش شد.

- آیا این واقعیت دارد که کشتی ایران‌سیام عامل اصلی غرق شدن این کشتی غول‌پیکر مجلل بود و کار ناتمام موشک‌های عراقی را تمام کرد؟

خیر؛ این یک تحریف تاریخی است که متاسفانه در فضای مجازی و یک مستند، وقتی از غرق رافائل می‌گویند این جمله را بارها تکرار می‌کنند که کار ناتمام موشک‌های هواپیمای عراقی را ایران‌سیام با برخورد به رافائل تمام کرده و موجب فرو رفتن آن به قعر دریا شده است.

این‌جا باید اشاره کنم که کشتی ایران‌سیام تا سال ۱۳۶۷ خورشیدی، به عنوان پدافند پیرامونی بندر خارگ بوده است و در روزهای آخر جنگ با نظر مسئولان وقت سپاه به لنگرگاه بیرونی انتقال داده می‌شود که البته مدتی بعد با توجه به باز کردن سی والو و بسته نشدن کامل آن در لنگرگاه و در نزدیکی بویه ۱ و ۲ کانال دسترسی بندر بوشهر غرق می‌شود. حال آنکه کشتی رافائل در سال ۶۲ غرق شده است و ارتباط این دو کشتی با هم واقعیت ندارد.

- اگر حرف ناگفته‌ای مانده، بفرمایید.

در مجموع تلاش کردم تا بسیاری از اتفاقات مهمی که در پهنه خلیج فارس در جریان هشت سال دفاع مقدس روی داد، به طور مستند در این مجموعه مفصل پیش روی مخاطبان بگذارم. از چگونگی تبدیل بوشهر به مهم‌ترین بندر پشتیبانی ایران در دوران جنگ و نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در اسکورت کاروانی کشتی‌ها تا تسخیر اسکله الامیه و البکر عرق و سپس غرق شدن رافائل و آغاز جنگ نفتکش‌ها و بمباران کشتی سونگ پونگ در اسکله آذرپاد و مجاهدت‌های کاپیتان‌ها و نیروهای انسانی اداره‎‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر و شهادت تعدادی از آن‌ها در جریان جنگ، همه و همه را در این مجموعه گنجانده‌ام تا هرگز از حافظه تاریخی ما این رشادت‌ها و نقش‌آفرینی‌ها مسئولانه پاک نشود.

این مجموعه به سفارش و حمایت پایگاه مقاومت بسیج بلال حبشی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر به زیور طبع آراسته شد و یکی از کامل‎‌ترین مجموعه‌هایی است که نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر را در دوران دفاع مقدس مورد مداقه و واکاوی قرار داده است.

بنده معتقد به خبررسانی و اطّلاع‌ رسانی هستم. باید افکار عمومی را مطّلع کرد و اطّلاع رسانىِ صحیح و درست انجام داد، لیکن اطّلاع‌ رسانىِ به هنگام، به جا و به شکل متین و صحیح. (رهبر معظم انقلاب)

به نام خدا
۲۷ اردیبهشت‌ماه، روز "روابط عمومی و ارتباطات"، فرصتی شایسته برای قدردانی از تلاشگران گمنامی است که با صداقت، خلاقیت و تعهد، پل ارتباطی میان مردم و مجموعه‌های خدمت‌رسان هستند.روابط عمومی، قلب تپنده هر سازمان و آیینه‌ تمام‌نمای عملکرد آن در نگاه مردم است. بدون شک موفقیت و اعتماد عمومی در گرو عملکرد صادقانه و ارتباط سازنده‌ است که به همت مدیران و کارشناسان روابط عمومی تحقق می‌یابد.ضمن گرامیداشت این روز ارزشمند، از تلاش‌های دلسوزانه و حرفه‌ای تمامی فعالان حوزه روابط عمومی، صمیمانه تقدیر و تشکر می‌نمایم و برای همه شما عزیزان، سلامتی، سربلندی و توفیق روزافزون آرزومندم.

حافظ خوانی در اداره