به نظاره نشستم عمر رفته بر بندری با تاریخ درخشان را از دریچه ی تجارت خانه ای که روزگاری محل آمد و شد تاجران زیادی از ملل مختلف بود.

امروز هم فرصتی دست داد و با مصطفی صفازاده، پیشکسوت اداره کل به گفتگو نشستم تا از دهه چهل اداره کل برایمان بگوید. بماند به یادگار

در حال ترسیم جانمایی محوطه گمرک و اداره بندر، دهه 40 ه.ش

صفحه نخست » مقاله

تاريخ انتشار: 24 فروردين 1404 - 17:15

اختصاصی اتحاد خبر

ناخدا عباس دیّری، فرشته نجات دریا

اتحاد خبر - سید حسام مزارعی :

آوای فروخفته در طوفان
احساس ترس بر بال دنیا
تجلی نور خدا در خورشید
تن های خسته و تنهایی
انتظار چشم به راهِ قلبی مهربان
آسمان به رنگ سیاه
گوشهای کر از صدای صیحه آسمانی
زمین در لرزش از سردی طبیعت
احساس از لایه های جو برچیده شد
فرشته نجات می رسد
تکه ای از روح خدایی...

با این بریده شعر، نوشته ام را آغاز می کنم تا بهتر فضایی را تجسم کنم که آن زمان که افراد در یک قدمی پایان زندگی، هیج نقطه امیدی ندارند و با امواج سهمگین دریا دست و پنجه نرم می کنند، ناگهان دستان فرشته نجاتی به سمتشان دراز می شود، آن ها را از چنگال موج های خروشان بیرون می کشد و جانی دوباره را به آنها می بخشد. فرشتگانی که این روزها نیز با وجود همه مشکلات، تمام تلاششان را می کنند تا زندگی ببخشند.
نشستن پای درد دل انسان هایی که تمام تلاششان را برای دادن زندگی به افرادی که شاید در یک قدمی زندگی باشند، خیلی جالب است با وجود اینکه شغلشان سخت و با کمترین حقوق و مزایاست ... اما همه دغدغه شان نجات جان انسانها است و به شغلشان عشق می ورزند.
سری به گوگل می زنم تا برای مطلبی در باب یکی از باسابقه ترین ناجیان هم استانی، قبل از نشستن پای صحبت هایش، آماری دستم بیاید. «عباس دیری» را جستجو می کنم و متاسفانه هر آنچه که بود «میرزا عباس دیری» بود و کتابش، یا یکی از مسئولان شهری. پیشوند «ناخدا» را قبل از عباس دیری می گذارم و باز هم جستجو می کنم و این بار آنچه که بر صفحه ظاهر شد، ناخدا عباس دریانورد بود و بس.



همین گمنامی ما را بس که چقدر در حق زحمت کشان این عرصه،کوتاهی کرده ایم. مگر در آیه ۳۲ سوره مائده نیامده که: "ومن احیاها فکانما احیاالناس جمیعا". هرکس انسانی را از مرگ نجات دهد گویا همه مردم را از مرگ نجات داده است. حال اگر فردی باشد و هزاران تن را از دل امواج سهمگین بیرون بکشد و اینگونه در گمنامی به سر ببرد در حقیقت کوتاهی است که ما در حقش روا داشته ایم. گرچه لذت جان دوباره بخشیدن به دیگران و معامله با خداوند بالاترین احساس و پاداشی است که خداوند به ناخدا عباس دیری عطا فرموده اما رواست که حق مطلب در باب ایشان ادا شود. چنان که کار بزرگ ناخدا ظهراب رستمی در سال 1388ه.ش، قابل ستایش است و به حق به آن پرداخته شده است و کافی است نام ایشان جستجو شود و صفحات مجازی زیادی باز می شود. از کار بزرگ ایشان تا تقدیرها و به نام کردن شناور و دعوت در صدا و سیما و...... یا به پاس سال ها زحمت زنده یاد ناخدا غلامرضا جاشویی نام قایق داراب به نام جاشویی در سال 1394، تغییر نام یافت؛ یا دهقان فداکار در سال های دور که راه به کتاب های درسی برد. اما چرا تاکنون آنگونه که باید ما از این همت والا و قهرمان دریادل ننوشته و نپرداخته ایم.

*آشنایی با دریا*

سال ۷۰ بود و ۱۳ سال بیشتر نداشتم. یکی از بستگان از بحرین شش شناور را خریده و در پی نگهبان بود. وقتی از من خواست، پذیرفتم. مصطفی مفتاح بوشهری قایقران بود و هر روز به محض اینکه مدرسه تعطیل می شد از اسکله صلح آباد مرا سوار بر قایقش می کرد و به خور شکسته می برد. شب تا صبح را آن جا با چراغ نفتی به سر می کردم و با خود نیز چند شمع نیز برده بودم و گهگاهی درس می خواندم.
شش ماهی را صبح ها به مدرسه می رفتم و به محض تعطیلی به سمت صلح آباد می دویدم تا مصطفی مرا به روی شناور ها ببرد.قرار شد شناورها را در ابتدا به بندر دیر برده و سپس به دبی منتقل کنند تا در آن مسیر کار خود را آغاز کنند. روز موعود که فرا رسید برایم دل کندن از شناورها سخت بود. به مالک شناورها خواهش کردم حداقل تا دیر با آن ها همسفر شوم. پذیرفتند و اینگونه بود که نخستین سفر دریایی ام شکل گرفت. شروع کار من و علاقه مندی به کار روی دریا از آن جا رقم خورد. از بوشهر تا دیر چشم از دریا برنداشتم. به مطاف نزدیک که شدیم از بس که مثل تمامی بچه های همنشین با دریا از همان کودکی از مطاف و گردبادش شنیده بودم، دیدن آن از نزدیک برایم بسیار بااهمیت بود. من عاشق دریا شده بودم.
قبل از سربازی و در سن ۱۷ سالگی نیز مالک ایرانی یک شرکت اماراتی با شناوری به نام «حنان» جهت ساخت اسکله قشم، ماسه و سیمان می برد و مدتی را به عنوان آشپز کار خود را آغاز کردم. پس از آن کار در موتورخانه، مدیر ماشین و... را تجربه کردم. دو سال سربازی که تمام شد بلافاصله در یک شرکت خصوصی « الساحل» که قسمتی از سهام آن عراق و مابقی امارات بود، به عنوان مدیر ماشین شروع به کار کردم. این سپلای بوت ۷۰۰ تنی سوخت را از عراق به امارات می برد. تا سال ۷۷ روی این شناور بودم.

*خاطره نخستین عملیات جستجو و نجات دریایی*



یک روز در لنگرگاه شارجه لنگر کرده بودیم. دم دمای صبح باد لیمر شدیدی وزیدن گرفت. نتوانستیم سوخت را به کشتی که بهش پهلو گرفته بودیم، منتقل کنیم. به همین دلیل از شناور جدا شدیم. در همین حین در دل تاریکی نوری را از دور دیدم. موسی فخرایی را صدا زدم گفتم تو هم می بینی؟ با همان وضعیت جوی دو مایلی را به سمت نور رفتیم. نزدیک تر که شدیم موتورلنجی را دیدیم که در حال غرق است و هشت نفر روی قماره لنج ایستاده و لباس خود را آتش زده و درخواست کمک می کنند. سریع جهت کمک اقدام نموده و آن ها را از لنج معروف نجات دادیم. لنج غرق شد و ناخدای بردخونی از بندر طاهری برایمان توضیح دادند که برای جشنی در ابوظبی دل به دریا زده اند.
دو روزی را پیش ما بودند و چون شناور ما مجوز ورود به آب های ایران نداشت آن ها را به قایقی سپرده تا به جزیره کیش ببرد. وقتی می خواستند خداحافظی کنند، ناخدا رو به من کرد و گفت زندگی مان را مدیون شما هستیم. اینقدر این واژه به دلم نشست و مرا به تفکر وا داشت که من مسبب نجات جان هشت نفر شده ام. این نخستین کار جستجو و نجات دریایی من بود.

*کار در اداره بندر*

در همان لنگرگاه شارجه بودم که پدرم طی تماس تلفنی خبرم کرد که اداره بندر فراخوانی زده مبنی بر گرفتن نیرو برای امداد و نجات. لذت کمک به این هشت نفر و آن سخن ماندگار ناخدا آن چنان در من اثر گذاشته بود که خودم پیشقدم شدم و در تست های ورزشی و امتحانات شرکت نموده و همه را با موفقیت پشت سر گذاشته و نفر اول شدم. شروع فعالیت من مصادف شد با شناور های SAR تازه خریداری شده با نام ناجی ۹. پیش از من ناخدا عسگرپور فرمانده ناحیه بود و آقای خان زاده نیز مدیرماشین آن.

*نخستین عملیات جستجو و نجات در اداره کل*

شروع فعالیت من روی برد ناجی ۹، با ناخدایی بود. بدون آموزش خاصی با این نوع فعالیت شناور ناجی. واتر جت را برای اولین بار می دیدم. مانیتور در سقف شناور بود و من بلد نبودم که کجاش سی دی می خورد.
خبر دادند قایق ماهیگیری که یک ماه پیش سمت رود حله غرق شده، حالا جسد سرنشین آن پیدا شده و قایقی نیز کنارش هست. نخستین ماموریت من با گرفتن جسد از آب آغاز شده بود. به سمت موقعیت حرکت کردیم. وقتی به موقعیت رسیدیم بدن آنقدر باد کرده بود که بشکه ای سفید شناور روی آب می مانست. بوی بدی تمام فضا را گرفته بود طوری که نمی شد نزدیک شد. جسد کش را آماده کردیم اما هر چه تقلا کردیم در تور نمی آمد. باید خودمان به آب می زدیم. هیچ کس داوطلب نشد و خودم به آب زدم. اولین بار بود که جسدی را مشاهده و یا لمس می کردم. دستش را کشیدم دست سبک شد. پا کشیدم، پایش نیز کنده شد. مجبور شدیم آن را در پتویی بپیچانیم و با طناب محکم ببندیم و بالا ببریم. عملیات با موفقیت اجرا شد اما من تا یکماه غذا نخوردم چرا که تا می خوردم بالا می آوردم و حالت تهوع می گرفتم، به ویژه مرغ.

*تلخ و شیرین ها*

از ناخدا عباس می پرسم که اگر بخواهیم از تلخ ترین و شیرین ترین خاطره دو دهه فعالیت در شغل فرمانده شناور ناجی را ذکر کنی، ایشان با اندکی مکث می گوید:
طی این سالها مقابل چشمانم خاطرات تلخ و شیرین زیادی را تجربه کردم. یکی از خاطرات شیرینی را که هیچگاه فراموش نمی کنم نجات جان یک بچه کنار اسکله دیر بود. یک شب ساعت ۱۲ شب روی اسکله کنار ناجی نشسته بودم و روبرویم قایق هایی را که پشت تاجی یو مانند به هم بسته شده بودند، نظاره می کردم. بچه ای کنار پدرش با موتور نزدیک قایق ها حواسش به این یو شکل نبود دیدم به آب افتاد. مرد جهت نجات فرزند خود را به آب انداخت و من نیز سریع خودم را به آب انداختم. مرد بالا آمد اما خبری از بچه نبود. مجددا زیر آب رفتم و او را به سطح آب آوردم. خیلی آب خورده بود. بیلرسوت سفید رنگی که پوشیده بودم با بالا آوردن بچه کاملا رنگ نارنجی گرفت. باباش اینقدر دستپاچه شده بود که خودم به مرکز بهداشت بردم و ...
اما بدترین و در عین حال سخت ترین خاطره ای که هیچ وقت از یادم نمی رود زمانی بود که در خارک بودم. یک روز قایقی در بندر دیلم غرق می شد و از دو برادری که در هوای نامساعد جوی دل به دریا زده بودند، هیچ خبری نبود. پانزده روز از ساعت ۷ صبح تا غروب، چیزی حدود ۹۶۰ مایل دریایی را پیمودیم و در آخر جسد یکی از آن ها پیدا شد و دیگری دریا جسدش را پس نداد. چیزی که بیشتر دردناک بود نمی دانم چگونه پدر این دو، شماره من پیدا کرده بود. هر روز ساعت هفت به من زنگ می زد و یک ساعتی با هم حرف می زدیم. شروه می خواند و ناله می کرد و می گفت بچه ام را تو باید پیدا کنی. بارها با هم گریه می کردیم. شب زنگ می زد و می گفت خواب دیدم که روی سکوی نفتی نشسته و... . شیفت پانزده روز کاری ام که پایان یافت از بس تاثیر منفی روی روحیه ام گذاشته بود که به خانمم گفتم ساکت را ببند و بیا بزنیم به جاده و فقط جای سبزی ببینیم.
دیری ادامه می دهد: طی این سالها دریافتم لذتی که در نجات زندگی افراد است در چیز دیگری نیست.

*همراهی خانواده*

یک روز در زمان استراحت به همراه خانمم کنار ساحل قدم می زدیم. دریا کاملا مواج و به رنگ قهوه ای شده بود. ارتفاع موج به گونه ای بود که پیاده رو رو هم خیس کرده بود. خانم ازم پرسید اگر الان در این دریا لنجی باشه چه میشه؟
گفتم هیچ غرق میشه. با تعجب نگاهی بهم انداخت و گفت: یعنی چی؟ نفراتش چی؟ با خنده جواب دادم: "یکی مثل من به سراغشون می ره". این گفتگو با همان لحن و شوخی و خنده ادامه داشت و به خونه برگشتیم. فردا صبح یک ربع به شش صبح تلفنم زنگ خورد. هیچوقت عادت به خاموش کردن صدای گوشی را ندارم و همواره پاسخگو هستم.
دیدم شماره داخلی اداره هست. آقای بخشایش بود. پس از سلام گفتم خیر باشه. گفت میدونم توی استراحت هستی اما مشکلی پیش اومده که تنها از خودت برمیاد. شناور ناجی از دیروز جهت کمک به شناور مضطری به دریا رفته اما به دلیل شرایط بد دریا و موج زیاد امکان پهلوگیری به شناور در حال غرق ندارد. تماس گرفتم اگر ممکنه شما اقدام کنید. فکرهاتو بکن و سریع جواب بده.
همانطور که خوابیده بودم خانمم صدا زد و گفت کی بود؟ گفتم اداره، لنجی از دیروز دچار مشکل شده و برای نجات آن دیروز رفته اند اما به دلیل خرابی هوا و در بازدگی امکان نزدیک شدن به آن نیست. گفت میخوای چکار کنی؟ گفتم نمی دونم والله گفت خب بلند شو دیگه.
سریع تماس گرفتم و به سمت اداره حرکت کردم وقتی پامو روی ناجی گذاشتم، فرمانده که بدجور حالش بد شده بود گفت با چی اومدی؟ گفتم با ماشین خودم سریع کلید ماشین رو از من گرفت و به سمت بیمارستان حرکت نمود. دیگر همکاران نیز حال مساعدی نداشتند. رو کردم به آقای ابراهیم زاده مسئول وقت اداره ایمنی و گفتم این بچه ها توان ماموریت مجدد ندارند. لطفا هماهنگ کنید دو نیرو تازه نفس همراه شوند. یهو دیدم بچه ها همگی گفتند نیازی نیست ما خودمون می آییم. قرار شد راهنمابر هادی به ناخدایی سروش بختیاری نیز همراهی کند. سریع به سمت جزیره سه دندون حرکت کرده و تا حد ممكن سمت ساحل را گرفتم. کپتن سروش طی تماس رادیویی صدا زد و گفت چکار می کنی؟
گفتم فقط دنبال من بیا همان زمان بالگرد نیز هماهنگ شده بود موقعیت غرق لنج مضطر تل خرو بود. می دانستم چون باد شمال است قطعا موج سرنشینان را به سمت ساحل هدایت می کند. مسیر را طوری برای خود ترسیم کرده بودم که برای رفتن موج کمتری بخوریم و در هنگام برگشت نیز با بالاترین سرعت به سمت اسکله برگردیم چرا که سینه موج آسیب بیشتری به بدنه این شناورهای ناجی می آورد. وقتی با سرعت ۲۵ گره به سر سه دندون رسیدم شناور را در عرض موج چرخاندم. در همین حین بالگرد اعلام کرد در این موقعیت لایف رفت را دیده است. وقتی موقعیت داده شده را بررسی کردم، دیدم پنج مایل با آن فاصله داریم. انگار خط کشی گذاشتی و لازم بود مستقیم همین مسیر انتخابی را ادامه می دادیم. وقتی سروش به دنبال ما در مسیر افتاد روی VHF به شوخی گفت تو چه مارمولکی هستی؟ اگر من می خواستم اقدام کنم سینه موج می زدم و خودم هم اذیت می کردم و در آخر هم به آن ها نمی رسیدم. تو چطوری عقلت رسید؟ به شوخی جواب دادم حالا حالاها باید کار کنی تا تجربه کسب کنی. بالاخره وقتی نفرات را از لایف رفت گرفتم سریع به سمت اسکله حرکت نمودیم. جالب اینکه وقتی به خانه رسیدم، خانمم به استقبال اومد و قبل از اینکه بپرسه چه شد گفتم دیگه کنار دریا رفتیم نگویی لنج غرق شد چه میشه ها.

*سخت ترین عملیات*

هنگام تعویض شیفت بود و قرار بود که ناجی را از کپتن مهران احمدزاده تحویل بگیرم. ناجی از نظر موتوری ایراد پیدا کرده بود و احمدزاده نیز این را به من انتقال داد. همان لحظه اعزام به خارک، خبردار شدیم دو صیاد ایرانی را یک ناو فرانسوی در نزدیکی مطاف گرفته و ما باید این دو را از این کشتی می گرفتیم. در ابتدا ناجی بندر عامری اقدام به کمک کرده بود اما به دلیل شدت موج دریا به دلیل دریازدگی و آبگرفتگی امکان ادامه مسیر نداشته و برگشتند. ناجی بندر دیر نیز که به موقعیت نزدیک بوده اقدام می کند اما به دلیل شدت موج و کنده شدن کولر شناور و نقص فنی در موتور قادر به ادامه مسیر نشدند. حالا تنها ما مانده بودیم و با نقص موتور و فاصله ای در حدود چهل مایل دریایی.
بیست مایلی را به سمت موقعیت ادامه مسیر دادیم و ناگهان دود غلیظی از موتورخانه بلند شد. فکر کردیم شناور آتش گرفته اما وقتی بررسی کردیم ضربه گیر بین موتور و گیربکس از بین رفته و یک موتور را از دست داده ایم. با بچه ها صحبت کردم. گفتم ببینید قطعا با تک موتور در این هوای بسیار نامساعد خیلی اذیت می شوید و امکان از دست دادن موتور دیگر هم هست. چکار کنیم. اما این نکته هم در نظر داشته باشید دو شناور تا الان اقدام کرده اند و نتوانسته اند. اگر به سمت موقعیت نریم آبروی کشور و به ویژه جستجو و نجات استان زیر سوال می رود. از سمت بندر امارات نیز مدام پیگیر موضوع بودند.
بالاخره همه متفق القول به سمت موقعیت حرکت کردیم. از آن طرف ناو فرانسوی متوجه کاهش سرعت ما از ۲۵ به ۱۰ گره بر روی AIS شده بود. به همین دلیل مسیر خود را به سمت ما تغییر داده تا فاصله کمتر شود وقتی بالاخره در تیررس دید ما قرار گرفت، شناور نظامی از ما خواست که ۵۰۰ کیبلی منتظر بمانیم. درخواست کردیم به دلیل وضعیت تک موتوری ناجی جلوتر برویم که موافقت کردند و در ۲۰۰ کیبلی منتظر قایق آنها ماندیم. وقتی دو نفر را از قایق گرفتیم یکی از آنها مدالی را به من داد. گفت کاپیتان ناو فرانسوی این را به دست من داد و گفت این مدال را به کاپیتان از جان گذشته ناجی بدهم که در این وضعیت جوی جهت کمک اقدام نموده است. این مدال را هنوز به یادگار دارم. این سخت ترین عملیاتی بود که به ذهنم مانده چرا که به دلیل فشار زیادی که تجربه کردیم و اگر موفق نمی شدیم آبروی کشورم در خطر بود که الحمدالله خدا با ما یار بود و سربلند از این امتحان بیرون آمدیم.

*حس نجات یک نفر*

آن لحظه ای که یک نفر را فارغ از هر ملیت رنگ و زبانی از آب می گیریم و ایشان زمانی که نومیدانه از نجات خود مطمئن می شود، می بینی روی دست و پایت می افتد و به زبان می آورد که جان خودم را مدیون شما هستم، قابل وصف نیست. احساس غرور و شعف خاص و یک ارضای درونی که من باری بر روی گرده زمین نیستم. احساس آن لحظه را با هیچ متر و معیاری نمی توان سنجید. همین موجب می شود که با انگیزه تر از قبل به کار خود ادامه می دهم. من خودم به شخصه بسیار احساساتی هستم یعنی با گریه آنها به گریه می افتم و با لبخند آن ها می خندم.

*اتفاقی نادر و غیر قابل درک*

بر روی شناور ناجی ۸ مستقر بودیم و اطلاع دادند که موتور لنجی در نزدیکی چاه نفتی دورود آتش گرفته. سریع استارت زده و به سمت موقعیت روانه شدیم. وقتی رسیدیم لنج در آتش می سوخت و موتور لنجی در همان نزدیکی به ما اطلاع دادند نفرات را قایقی گرفته و در حال آوردن آن ها به خارک هست.
اعتماد کردیم. چون موقعیت لنج مضطر در نزدیکی سکو بود تصمیم به ماندن در موقعیت تا سوختن و غرق شناور ماندیم. لنج که غرق شد به سمت اسکله مروارید حرکت کردیم. پای سفره نشسته بودیم اما هنوز خبری از قایق با نفرات از آب گرفته نبود. تا الان باید می رسیدند. سفره را رها کردیم و باز به سمت موقعیت رفتیم. وقتی رسیدیم دیدیم شش نفر با چوبی خود را روی آب نگه داشته بودند. یک مایل را جستجو کردیم و یک نفر دیگر در حالی که خود را با کپسول گازی روی آب نگه داشته بود از آب گرفتیم. تعدادی را هنوز نیافته بودیم. ۴۸ ساعت چیزی حدود ۴۰۰ مایل دریایی را به جست و جو ادامه دادیم، اما متاسفانه پیدا نشد.

*مرد آمارها و رکورد های دست نیافتی*

وقتی از ناخدا عباس درباره اینکه تاکنون چه تعداد از افراد را از غرق شدن نجات داده، می پرسم، می گوید: یادداشت نمی کنیم ولی اینکه تاکنون چه تعداد افراد را از غرق شدن نجات دادم خیلی زیاد است. آمار ثبت شده من از سال ۸۹ تا به اکنون در اداره ایمنی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر هزار و اندی است، اما از آنجا که من از سال ۸۲ وارد این حرفه شدم و حجم جستجو و نجات در بندر صیادی دیر در آن بازه زمانی به دلایل زیادی از جمله عدم فرهنگ تمکین به دریابست از جانب شناوران سنتی، عدم پذیرش هواشناسی اعلام شده، بروز نبودن تجهیزات و...بسیار زیاد بود و ما در روز پیش می آمد که دو کیس اضطرار را داشتیم. به همین دلیل آمار من حداقل دو برابر آمار ذکر شده است.

سید حسام مزارعی
نویسنده و پژوهشگر

بنام خدا

بنادر یکی از دروازه های تجاری بین المللی می باشد که در حوزه ی تجارت جهانی و حمل و نقل جهانی تحت هیچ شرایطی نبایستی آسیب ببیند. حفاظت از این بنگاه های اقتصادی و ترانزیتی از ضروریات مهم در حوزه ی پدافند غیرعامل می باشد که بی توجهی به آن باعث وارد شدن لطمه بین المللی بر اقتصاد کشور می گردد. از ضروریات این ایام توجه و برنامه ریزی در راستای کاهش آسیب پذیری از طریق آموزش های لازم، تمرینات و مانورهای مستمر جهت آمادگی بیشتر است. در جنگ های امروزی پدافند غیر عامل جز منفک ناپذیر و از اصلی ترین محوری است که در اقتصاد دریایی باید مورد توجه و مدنظر قرار داده شود، زیرا که تهدیدات اقتصادی زیربنای همه جنگ ها است که غفلت از این امر مهم خسارت های غیر قابل جبرانی را در پی خواهد داشت.
پدافند غیرعامل به اقداماتی گفته می شود که به منظور کاهش آسیب پذیری و افزایش تاب آوری در مواقع تهدیدات نظامی و غیر نظامی انجام می گیرد. در کشور ما، به ویژه در حوزه بنادر این اقدامات اهمیت ویژه ای دارند، زیرا بنادر کشور به عنوان دروازه های تجارت و ارتباطات اقتصادی هدف های حساس و استراتژیکی محسوب می گردد. آنچه به ضروریات، مورد توجه می باشد چالش های پدافند غیر عامل در بنادر کشور به شرح ذیل ارائه می گردد:

الف_ تهدیدات امنیتی
ادارات کل بنادر و دریانوردی کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی و نقش اساسی که در ترانزیت کالا و تجارت جهانی دارند در معرض تهدیدات امنیتی بسیار زیادی از جمله حملات نظامی، سایبری و تروریستی قرار دارند که نیازمند اقدامات پدافندی موثر می باشند.

ب_ زیرساخت های ناکافی
اکثر بنادر ما از داشتن زیر ساخت های مناسب برای اجرای پدافند غیر عامل محروم هستند و عدم بروز رسانی تجهیزات و فناوری های لازم، باعث کاهش کارآمدی در مقابل تهدیدات احتمالی می شود.

ج_ آگاهی و آموزش کارکنان
کافی نبودن آموزش های لازم در زمینه پدافند غیر عامل منجر به نا کارآمدی پرسنل بنادر در مواجهه با بحران ها می گردد که با اجرای دوره های آموزشی و ایجاد کارگاه های تخصصی این مشکل مهم را می توان مرتفع نمود.

د_ مدیریت بحران
فقدان برنامه ریزی جامع در برخورد با تهدیدات به شدت خطر پذیری کمک می کند. تدوین و اجرای برنامه های جامع مدیریت بحران در تمام ادارات کل بنادر و دریانوردی کشور به عنوان نیاز جدی و فوری باید مدنظر قرار گیرد.

ه_ عدم همکاری و هماهنگی ارگان ها
هماهنگی و همکاری مستمر به شکل اجرای مانور های چند گانه می تواند از شکاف های ایمنی و امنیتی بین نهاد های اجتماعی، نظامی، اقتصادی و امنیتی جلوگیری نماید.

و_ زیر ساخت های ارتباطی
نقص بسیار فاحش در سیستم های ارتباطی و اطلاعاتی در زمان حوادث و بحران ها، هماهنگی و واکنش های به موقع را به شدت تحت تاثیر قرار می دهند. بنابراین سیستم ارتباطات و اطلاعاتی قوی یکی از الزامات موثر پدافند غیر عامل در بنادر می باشد، که باید مورد توجه قرار گیرد.

ز_ بودجه و بحث مالی
محدودیت های مالی و اقتصادی کشور مانع از اجرای پروژه های لازم پدافند غیر عامل می شود و بطور کلی تامین منابع مالی نوعی چالش بزرگ در این زمینه می باشد. در نتیجه اجرای تصمیمات پدافندی نیاز به تامین منابع مالی می باشد.

نتیجه گیری
تقویت بعد غیرنظامی و در حقیقت استفاده از تمام ظرفیت های مردم و مسئولین از حیث ایجاد هماهنگی، فنی و مدیریتی که موجب افزایش بازدارندگی تهدیدات شود، پایه و شاخصه اصلی پدافند غیر عامل می باشد و از سویی دیگر شناسایی، شناخت و مرتفع نمودن چالش های موجود، ایمنی و امنیت کلیه بنادر کشور را افزایش داده و از تهدید ها و آسیب پذیری احتمالی جلوگیری می نماید.

حیدر مجدنیا

🍂🍂🍂🍂🍂🍂

در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛

بوشهر؛ فعال‌ترین بندر ایران در دوران دفاع مقدس/ زنجیره تامین کشور با رشادت مردان دریا نجات یافت

بوشهر- سیدحسام مزارعی، نویسنده جنوبی با اشاره به نقش کلیدی بوشهر به‌ویژه اداره‌کل بنادر و دریانوردی این استان در زنجیره تامین کشور در دوران دفاع مقدس گفت: بوشهر با سقوط خرمشهر، به مهم‌ترین بندر تدارکاتی و پشتیبانی ایران مبدل شد.

سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، الهام بهروزی: بارها از رشادت‌ها و جانفشانی‌های شهدا و ایثارگران و رزمندگان غیور ایرانی در طول هشت سال دفاع مقدس در رسانه‌‎ها و کتاب‌ها گفته و نوشته شده است اما هنوز بخش‌هایی از این جنگ تحمیلی خانماسوز باقی مانده که بسیاری از آن بی‌خبرند. برای مثال خیلی از افراد نمی‌دانند که پس از سقوط بندر خرمشهر و از بین رفتن بخش‌های مهمی از تأسیسات بندری و غرق شدن شمار زیادی از کشتی‌های پهلوگرفته در اسکله بندر امام خمینی (ره) در خوزستان، چطور شد که کشور توانست ضروری‌ترین مایحتاج و پیش‌نیازهای خود را در جهنمی که صدام و همداستانان بی‌رحمش ساخته بود، تأمین کند؟!

در این زمان بحرانی، بوشهر ناجی کشور شد و در زنجیره تأمین کشور به نقش‌آفرینی پرداخت. در این میان، اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که نقش مهمی در زنجیره تأمین و لجستیک دریایی داشت، با مسئولیت‌شناسی و مدیریت اقتضائی مدیران وقت و تدابیر راهکارهای موثر به فعال‌ترین بندر تدارکاتی و پشتیبانی کشور مبدل شد. این بندر در این بازه زمانی با توسعه اسکله‌های خود و اسکورت کاروانی کشتی‌ها و همچنین مشارکت در برخی از عملیات‌های نظامی، نقش شگرفی را در دوران جنگ ایفا کرد؛ نقشی که کمتر افرادی بدان آگاهی دارند.

سیدحسام مزارعی، نویسنده جنوبی که علاقه بسیار به ژانر تاریخی و سفرنامه دارد و خود از نیروهای باتجربه اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر است، با نگارش یک مجموعه دو جلدی به نام‌های «زنجیره تأمین» (زمزمه‌های روشن، ۱۳۹۹) و «خاک خاک آب» (زمزمه‌های روشن، ۱۴۰۰) ضمن تشریح موارد مذکور، به تبیین اهمیت بندر بوشهر با نقش‌آفرینی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در زنجیره تأمین ایران در طول جنگ تحمیلی پرداخته است. او این مجموعه را روایت هشت سال پایداری و مقاومت و از جان گذشتن‌ها و جانبازی‌های کارکنان اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که سربازان بی‌سنگر هشت سال دفاع مقدس بودند، دانسته است.

روایت‌های تازه و کمتر شنیده شده مزارعی از جنگ در این دو مجموعه مفصل بهانه‌ای شد تا با او در باب چگونگی تبدیل بوشهر به فعال‌ترین بندر تدارکاتی ایران در دوران جنگ، نقش نیروهای اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر در این دوران حماسه‌ساز، چگونگی هدف قرار گرفتن کشتی‌های رافائل و ایران‌چمران در پهنه آبی بوشهر و… به گفت‌وگو بنشینیم.

- چطور شد که به فکر نگارش مجموعه‌ای با محوریت «نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر در دوران دفاع مقدس» افتادید؟

سال ۹۸ به‌صورت خودجوش در هفته‌نامه «نسیم جنوب» بیش از ۱۲ خاطره از همکاران در دوران جبهه و دفاع مقدس منتشر کردم و همین موجب شد که پایگاه مقاومت بسیج بلال حبشی سال بعد، درست چهار ماه مانده به هفته دفاع مقدس، از من بخواهد که کتابی را در این زمینه منتشر کنم (این پایگاه همزمان با جنگ یعنی در سال ۱۳۶۵ با حضور نیروهای مومن و انقلابی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر تاسیس شد.)، با اینکه ابتدا توافق شد که ۵۰ درصد کتاب درخواستی را همین مطالبی که پیش‌تر در هفته‌نامه مذکور منتشر کردم، تشکیل بدهد ولی در نشست دوم، از من خواسته شد که این مطالب برای جلد دوم این مجموعه در نظر گرفته شود و در جلد اول صرفاً باید به نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در دفاع مقدس پرداخته شود. با اینکه وقت زیادی نداشتم اما در طول ۴ ماه جلد اول این مجموعه به نام «زنجیره تامین» نوشته شد و جلد دوم آن هم درست یک سال بعد با حمایت اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر با نام «خاک خاک آب» (حاوی خاطرات شفاهی رزمندگان این اداره‌کل از سال‌های جنگ) به نگارش درآمد و راهی بازار کتاب شد.

این مجموعه برای نخستین بار است که در ژانر ادبیات پایداری و مقاومت با نقش‌آفرینی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، از رشادت‌ها و جانفشانی‌های کارکنان این اداره‌کل در دوران جنگ رونمایی می‌کند.

- شما در جلد اول این مجموعه، ضمن بازنمایی موقعیت بندری بوشهر در دوران پیش از جنگ، از رونق این بندر در دوران جنگ نوشتید که به یکباره به مرکز ثقلی در زنجیره تامین کشور در روزهای بحرانی مبدل می‌شود!

با توجه به نگاه ویژه پهلوی اول و دوم به بنادر خوزستان به‌واسطه نفت و دسترسی ریلی، رونق و اعتبار سابق بندر بوشهر در دوره پهلوی از دست رفته بود تا جایی که اکثر تجار بوشهر به سمت خوزستان نقل مکان کردند. با آغاز جنگ تحمیلی و به تبع آن سقوط بندر خرمشهر و کاهش چشمگیر فعالیت بندر امام خمینی (ره)، این بندر بوشهر بود که با وجود کمبود اسکله، عمق کم کانال دسترسی و بارانداز محدود، به نوعی جور بنادر دیگر کشور را به دوش کشید و مجدداً رونق گذشته خود را از سر گرفت و به یکی از پررونق‌ترین و فعال‌ترین بنادر تدارکاتی و پشتیبانی تبدیل شد.

به نقل از رئیس کارگزینی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، کل پرسنل این اداره‌کل در زمان جنگ، هزار نفر (شامل نیروهای کارگری و کارمندی) بوده که حدود ۷۰۰ نفر به‌صورت کوتاه‌مدت یک‌ماهه و حداکثر سه‌ساله به صورت متناوب در جبهه حضور داشتند. در این میان، از پرسنل واحد عملیات، ۱۲۰ نفر از پرسنل شناورها بوده و ۲۰ نفر نیز جانباز و شهید شدند.

- چرا «رنجیره تامین» و «خاک خاک آب» را برای عناوین این مجموعه دفاع مقدسی برگزیدید و از نام‌های دیگری که مستقیماً به بوشهر و جنگ مرتبط می‌شد، استفاده نکردید؟

ببینید وقتی تمامی مایحتاج جنگ از جمله سیم خاردار، موتورسیکلت و حتی پنیر مصرفی رزمندگان از خارج می‌آمد و همچنین مایحتاج ضروری و کالاهای اساسی مردم از طریق دریا جابه‌جا می‌شد، بیشتر به اهمیت عملیات اسکورت کاروانی کشتی‌ها از بندر بوشهر به بندر امام خمینی (ره) پی می‌بریم. همانطور که اشاره کردم با سقوط بندر خرمشهر این بندر بوشهر بود که به نوعی جور دیگر بنادر کشور را کشید و چرخه تامین کالاهای اساسی کشور را حفظ کرد. انتخاب عنوان «زنجیره تامین» برای جلد اول این مجموعه در راستای بازشناسی نقش بی‌بدیل بندر بوشهر در تامین کالای اساسی مردم و جبهه‌های جنگ صورت گرفت.

اما در خصوص نام دومین کتاب این مجموعه که دربردارنده خاطرات شفاهی کارکنان اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در دوران جنگ است، باید یادآور شوم که «خاک خاک آب» برگرفته از تماس رادیوئی و VHF است که با توجه به شغل خودم که «کنترل ترافیک دریایی و کار با VHF» و همچنین مشابهت با بی‌سیم در جبه‌های جنگ «میثم میثم عمار» انتخاب شده است. خاک این‌جا نماد جبهه است و آب نماد دریا و دریانوردی. تلاش شده تا طراحی جلد کتاب هم کاملاً با عنوان آن هماهنگ باشد.

- با این اوصاف، «خاک خاک آب» اشاره کوتاهی به نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی در حفظ خاک ایران و حضور در جبهه‌های جنگ دارد که از وظایف مهم بندر بوشهر هم در بحران جنگ پرده برمی‌دارد، این‌گونه نیست؟

بله، بندر بوشهر در این مقطع حساس سه وظیفه مهم را برعهده گرفت که عبارتند از: ۱) با سقوط خرمشهر و آّبادان و در تیررس بودن بندر امام خمینی (ره)، بندر بوشهر به نوعی نقش جایگزین بنادر خوزستان را ایفا کرد. ۲) اقدام به کارهای لجستیک نظامی با در اختیار گذاشتن اسکله‌های بندر و همچنین شناورهای خدماتی به نیروهای دریایی و اعزام یدک‌کش فتح‌المبین، تبوک، کربلا و خضراء به بندر امام خمینی (ره) و اسکورت کاروان‌های کشتی‌های اعزامی به این بندر به‌صورت هفتگی -که به صورت کاروانی ۱۰ تا ۲۰ فروند کشتی تجاری اعزام می‌شد-کرد. ۳) نقش پوششی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر برای منطقه نفتی خارگ؛ به عبارت بهتر، اتاق جنگ مرکزیت آن در بندر بوشهر بود و همه ترددهای دریایی در حوزه خلیج فارس با مرکز ۴۲۱ هماهنگ می‌شد.

- شما در «زنجیره تأمین» به مشارکت اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در برخی از عملیات‌های نظامی مهم کشور مثل تسخیر اسکله الامیه عراق هم اشاره کردید، این اداره‌کل به چه شکلی در این عملیات نقش‌آفرینی کرد؟

تصرف سکوی الامیه یکی از عملیات‌های خطرناک و بسیار مهم دفاع مقدس بود، چون دشمن بعثی از طریق دو سکوی الامیه و البکر با پوشش راداری مستمر اشرافیت کامل به تمامی خلیج فارس داشت و تمامی تحرکات ایران را زیر نظر داشت. وقتی پای صحبت راهنمایان و فرماندهان وقت شناورهای خدماتی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که در عملیات اسکورت کاروانی حضور فعال داشتند، می‌نشینیم، آن‌ها به‌مثابه سربازان بی‌سنگری بودند که از خارگ تا بندر امام خمینی در تیررس کامل موشک‌های این دو سکو بودند.

وقتی بنا شد طرح این عملیات مهم از طرف سپاه پاسداران که آن زمان شناوری برای یدک نداشت، پی‌ریزی شود یدک‌کش تازه خریداری شده اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر به نام تاسوعا برای این طرح، یعنی یدک یک کشتی پوششی برای ناوچه‌های موشک‌انداز نیروی دریایی ارتش، انتخاب شد. خوشبختانه با تصرف دو سکوی الامیه و البکر که عراقی‌ها حدود شش، هفت سال از طریق آن‌ها منطقه را کاملاً ناامن کرده بودند، سیادت نیروی دریایی عراق در هم کوبیده شد. پرسنل اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان با پذیرش این ماموریت سنگین، شجاعت و از جان‌گذشتگی خود را نشان دادند.

- با این همه شجاعت نیروهای اداره‌کل بنادر و دریانوردی و نقش‌آفرینی آن‌ها در اسکورت کشتی‌های تجاری و نفتی اما این اداره‌کل در محافظت یک کشتی تاریخی و بسیار منحصربه‌فرد ایران؛ یعنی «رافائل» از گزند موشک‌های جنگده‌های عراقی در لنگرگاه بوشهر بازماند؟

ببینید به قول داریوش غریب‌زاده، رافائل فقط یک کشتی نبود، بلکه یک شهر شناور بر آب بود. رافائل به نمادی برای بوشهر درآمده بود از این‌رو برای مردم بوشهر بسیار عزیز بود. با اینکه برای حفاظت از آن در دوره‌ای از جنگ، با مهارت و تخصص کاپیتان گل‌افشان و همراهی دو یدک‌کش از خارگ این کشتی ۲۷۰ متری به اسکله شمالی بوشهر آورده و پهلو داده شد اما عراق برای مسدود کردن کانال دسترسی بوشهر؛ تنها بندر در امان مانده ایران به دلیل برخوردار بودن از پدافند قوی در آن دوران، این بار رافائل را هدف قرار داد تا با غرق کردن آن در اسکله بوشهر، کانال دسترسی فعال‌ترین بندر پشتیبانی ایران را مسدود کند.

بنابراین چاره‌ای نبود برای برهم زدن این نقشه شوم صدام، رافائل از اسکله دور و به لنگرگاه برده شود. بعد از انتقال به لنگرگاه روی آن پدافند هم نصب شد اما در یکی از شب‌های پاییزی سال ۱۳۶۲ خورشیدی، دو فروند هواپیمای عراقی در مسیر بازگشت از بمباران خارگ، کشتی‌های متوقف در لنگرگاه بیرونی بندر بوشهر را مورد اصابت قرار داده که در این بین کشتی رافائل هم مورد اصابت چندین موشک قرار می‌گیرد و نیمی از آن در آب فرو می‌رود و صبح روز بعد این کشتی بعد از نجات نیروهای مستقر در آن، کامل زیر آب می‌رود. می‌گویند هنگام فرورفتن در آب یک سونامی ایجاد کرد. متاسفانه این قوی سفید عظیم این‌گونه برای همیشه خاموش شد.

- آیا این واقعیت دارد که کشتی ایران‌سیام عامل اصلی غرق شدن این کشتی غول‌پیکر مجلل بود و کار ناتمام موشک‌های عراقی را تمام کرد؟

خیر؛ این یک تحریف تاریخی است که متاسفانه در فضای مجازی و یک مستند، وقتی از غرق رافائل می‌گویند این جمله را بارها تکرار می‌کنند که کار ناتمام موشک‌های هواپیمای عراقی را ایران‌سیام با برخورد به رافائل تمام کرده و موجب فرو رفتن آن به قعر دریا شده است.

این‌جا باید اشاره کنم که کشتی ایران‌سیام تا سال ۱۳۶۷ خورشیدی، به عنوان پدافند پیرامونی بندر خارگ بوده است و در روزهای آخر جنگ با نظر مسئولان وقت سپاه به لنگرگاه بیرونی انتقال داده می‌شود که البته مدتی بعد با توجه به باز کردن سی والو و بسته نشدن کامل آن در لنگرگاه و در نزدیکی بویه ۱ و ۲ کانال دسترسی بندر بوشهر غرق می‌شود. حال آنکه کشتی رافائل در سال ۶۲ غرق شده است و ارتباط این دو کشتی با هم واقعیت ندارد.

- اگر حرف ناگفته‌ای مانده، بفرمایید.

در مجموع تلاش کردم تا بسیاری از اتفاقات مهمی که در پهنه خلیج فارس در جریان هشت سال دفاع مقدس روی داد، به طور مستند در این مجموعه مفصل پیش روی مخاطبان بگذارم. از چگونگی تبدیل بوشهر به مهم‌ترین بندر پشتیبانی ایران در دوران جنگ و نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان در اسکورت کاروانی کشتی‌ها تا تسخیر اسکله الامیه و البکر عرق و سپس غرق شدن رافائل و آغاز جنگ نفتکش‌ها و بمباران کشتی سونگ پونگ در اسکله آذرپاد و مجاهدت‌های کاپیتان‌ها و نیروهای انسانی اداره‎‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر و شهادت تعدادی از آن‌ها در جریان جنگ، همه و همه را در این مجموعه گنجانده‌ام تا هرگز از حافظه تاریخی ما این رشادت‌ها و نقش‌آفرینی‌ها مسئولانه پاک نشود.

این مجموعه به سفارش و حمایت پایگاه مقاومت بسیج بلال حبشی اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر به زیور طبع آراسته شد و یکی از کامل‎‌ترین مجموعه‌هایی است که نقش اداره‌کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر را در دوران دفاع مقدس مورد مداقه و واکاوی قرار داده است.

خیز بلند بوشهری ها برای رونق گردشگری دریایی

اتحادخبر - سید حسام مزارعی:امسال را رهبر فرزانه به نام « جهش تولید با مشارکت مردم» نامگذاری نموده اند. بدون شک وضعیت اقتصادی موجود موجب شده که چند سالی شعار سال، حول تولید و اقتصاد باشد. متخصصین حوزه دریا و‌ دریانوردی معتقدند یکی از عللی که اقتصاد ایران دچار یک برون افتادگی نسبت به اقتصاد جهانی پیدا کرده، دلیلش بی توجهی به...

سید حسام مزارعی

کارشناس روابط عمومی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر

امسال را رهبر فرزانه به نام «جهش تولید با مشارکت مردم» نامگذاری نموده اند. بدون شک وضعیت اقتصادی موجود موجب شده که چند سالی شعار سال، حول تولید و اقتصاد باشد. متخصصین حوزه دریا و‌ دریانوردی معتقدند یکی از عللی که اقتصاد ایران دچار یک برون افتادگی نسبت به اقتصاد جهانی پیدا کرده، دلیلش بی توجهی به اقتصاد دریا محور است. بر همین ضرورت بود که اواخر سال ۱۴۰۲، راهبرد ۹ گانه توسعه دریامحور توسط رهبر انقلاب ابلاغ شد.
دریا عرصه وسیع و منبع بی پایان فرصت های نهفته اقتصادی است. تاریخ دریانوردی ایرانیان موید تاثیر دریا در ارتقا موقعیت کشورمان در عرصه های منطقه ای و بین المللی می باشد. توسعه کشور همواره به میزان بهره بردن از مواهب نهفته در دریا وابسته بوده است. هر گاه از این نعمت استفاده خوب و بهینه برده ایم بازخورد آن را در اقتدار و‌ رونق اقتصادی کشور به وضوح دیده ایم و در هر مقطعی از تاریخ که با دریا بیگانه شده ایم، دیگران فرصت ها را شکار کرده و ما از آن بی نصیب مانده ایم.
استان بوشهر با تاریخی دیرین و با برخورداری از ۹۶۷ کیلومتر مرز دریایی و ۷۰۷ کیلومتر ساحل در خلیج فارس دارای طولانی ترین ساحل در این آبراهه بین المللی است که می تواند ظرفیت مهمی در اقتصاد دریا ایجاد کند. از ظرفیت های مهم در اقتصاد دریا محور می توان ساخت کشتی، آبزی پروری، تورهای دریایی، ورزش و تفریحات آبی همچون غواصی، اسکی روی آب، جت اسکی، آکواریوم دریایی، ماهیگیری در آب های عمیق و پروژه های دانش بنیان همچون زیست فناوری دریایی را نام برد اما یکی از ظرفیت های اقتصاد محور که هنوز آنگونه که باید در ایران شکل نگرفته، گردشگری دریایی است.
برای این مهم، مولفه هایی لازم است که یکی از آن ها حوزه زیر ساخت های اساسی است. به بهانه تکمیل بخش دریایی پایانه بین المللی مسافربری اداره بندر بوشهر که قرار بود اردیبهشت ۱۴۰۳ به بهره برداری کامل برسد، اما سه ماه زودتر به بهره برداری رسید، برآنیم نگاهی به نقش و عملکرد اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر در بحث گردشگری دریایی به ویژه در این یک دهه اخیر داشته باشیم.

گرچه سازمان بنادر و دریانوردی متولی گردشگری دریایی نیست اما سازمانی است که به جد حمایت های پویایی از صنعت گردشگری و حمل و نقل مسافرت دریایی داشته است. فراموش نمی کنیم که قبل از ورود سازمان بنادر به حمایت پویا از صنعت گردشگری و حمل و نقل مسافرت دریایی، مردم جزیره خارگ برای تردد دریایی به ویژه در مسیر خارگ به گناوه و بالعکس، از اتوبوس های دریایی فرسوده و ناایمنی استفاده می کردند که سالانه ما شاهد حوادث ناگواری بودیم و جان مسافران به خطر می افتاد. نمونه آن را می توان در تاریخ هشتم آبان ماه ۸۸ و غرق اتوبوس دریایی مسیر گناوه - خارگ و نجات جان ۲۲ نفر توسط ناخدا ظهراب ذکر کرد.
با ورود سازمان بنادر به تکمیل، تجهیز و ساخت پایانه های مسافربری دریایی در بوشهر، خارک و گناوه، بخش خصوصی ترغیب شد که به بخش نوسازی ناوگان شناورهای گردشگری ورود کرده و کاتاماران ها جایگزین اتوبوس های دریایی شد. همچنین از سال ۹۰، در راستای ایمنی مسیر شناورهای خارگ- بوشهر و بالعکس، در کنار رصد حرکت شناور از طریق سیستم ردیابی خودکار ( AIS)، طرح ساماندهی تردد شناورها اجرا و فرماندهان شناورهای مسافری ملزم شدند که در موقعیت های مشخص شده، حضور خود را به مرکز جستجو و نجات دریایی اعلام نمایند.

سال های سال است که اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، توانسته تا حدودی جوابگوی گردشگران داخلی که در ایام نوروز به بوشهر سفر می کنند، باشد. طرح سامان دهی تور دریایی و مسافرت های دریایی با شناورهای سنتی که خوشبختانه چند سالی هست که با موفقیت اجرا می شود. اما سوالی که پیش می آید چرا فقط ایام نوروز؟ تورهای دریایی، حمل و نقل دریایی، ورزش ها و تفریحات آبی ظرفیت های خوبی است که می تواند با ورود سرمایه گذاران بخش خصوصی و حمایت دولت، فرهنگ گردشگری دریایی را همانگونه که در جزایری همچون کیش و قشم می بینیم، جا انداخت.
خوشبختانه با نگاه مثبت ارگان های مربوط به ویژه شهرداری، جانمایی و نقشه اسکله و حوضچه برای ایجاد حوضچه آرامش و اسکله برای سوار شدن ایمن به قایق های تفریحی طراحی و تصویب شده است و در آینده ای نزدیک ما شاهد افتتاح اسکله گردشگری قایق های تفریحی در ساحل شمال غربی شهر بوشهرخواهیم بود.

خوشبختانه در این یکی دو سال اخیر ما در کنار ساحل بوشهر شاهد رونق ورزش های آبی و برای نخستین بار فعال شدن هیات ورزش های بادبانی در استان بوشهر شده ایم و جای بسی خرسندی است که متولی آن نیز فردی از جنس دریا و از خانواده بزرگ سازمان بنادر است. مهران راویان، معاون برنامه ریزی، توسعه مدیریت و منابع اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر که عاشقانه و متعهدانه در پی تحول در این حوزه گردشگری دریایی است.
گرچه که بسط و نهادینه کردن این ورزش که ریشه تاریخی دارد نیازمند توجه بیشتر دستگاه های متولی و مرتبط چه در حوزه ورزش و چه در حوزه گردشگری دریایی است. اداره کل ورزش و جوانان، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و همچنین سازمان بنادر و دریانوردی لازم است نگاهی نو به این ورزش جذاب و متنوع داشته باشند. بجاست حال که مسئولین سازمان بنادر از یک طرف به مقوله اقتصاد دریامحور و به ویژه گردشگری دریایی عنایت ویژه دارند و از طرفی از سالیان قبل توجه به ورزش و سلامتی کارکنان، خانواده و فرزندان آنان در این سازمان نهادینه شده است، از ظرفیت بوجود آمده در شکل گیری هیات های ورزشی بادبانی استفاده شده و به عنوان یکی از رشته های ورزشی مرتبط با ساحل و‌ دریا از حمایت خاص و قابل توجه سازمان برای ایجاد زیرساخت ها و تامین تجهیزات لازم برخوردار شود.

اسکله پایانه بین المللی مسافربری دریایی بوشهر با سالنی مجهز و با استانداردهای روز دنیا و در خور جایگاه و منزلت مسافران به مساحت ۴۰۰ متر مربع و اسکله ای به طول ۱۰۸ متر و عمق آب پای اسکله هشت و نیم متر در آب جزر به صورت موقت در اسفندماه سال ۱۴۰۱، افتتاح گردید و هم اکنون به صورت کامل به بهره برداری رسیده است.
این سالن تحت مالکیت شرکت والفجر و با همین نام حدود ۱۲ سال بسیار فرسوده و متروکه بود که اداره بنادر و دریانوردی استان بوشهر بر اساس وظایف حاکمیتی خود در آب های استان بوشهر و تکریم مسافران و شهروندان جزیره خارک، پایانه مسافری بندر بوشهر را با ۷۰۰ میلیارد ریال اعتبار در سال ۹۷ در دستور کار خود قرار داد. به همین منظور بخشی از پایانه را بازسازی و به بهره برداری رساند.
با هدف توسعه گردشگری و انجام سفرهای بین المللی و بحث داغ جام جهانی قطر، پروژه پایانه بین المللی مسافربری دریایی بوشهر در دستور کار قرار گرفت که در کنار تعمیر و بازسازی اسکله قدیم والفجر، یک اسکله شناوری مسافری ایجاد شد. از آنجا که شناورهای هدف پایانه بین المللی مسافربری دریایی بوشهر دارای طول ۱۵۰ متر و عمق ۷ متر بود، نیاز به هشت دلفین پهلوگیری و یک پلتفرم برای سوار و پیاده شدن مسافران بود که برای انجام این کار در مجموع ۴۵ شمع کوبیده شد. در کنار این، لایروبی پای اسکله پایانه مسافربری نیز عملیاتی و بالاخره با حضور معاون راه و ترابری در اسفند ۱۴۰۱، از بخش دریایی آن رونمایی گردید.
بیست و هفتم خرداد ۹۸ با خلاقیت و تبحر کپتن محمد غریبی کشتی کروز «گرندفری» به صورت مهار مدیترانه ای به اسکله بندر بوشهر پهلو داده شد. این کشتی تا تکمیل شدن زیر ساخت های اسکله پایانه مسافربری، قرار بود در مرحله اول با جابجایی بار، فعالیت خود را در خط بوشهر- قطر آغاز کند و در آینده با آغاز جام جهانی قطر، با ایجاد ظرفیت مسافری زمینه گردشگری دریایی فراهم گردد. اگر چه زیرساخت ها موقتا مهیا شد و زمینه پهلوگیری فراهم گردید، اما متاسفانه ماه های مدیدی پای اسکله نگین ماند و در نهایت به لنگرگاه بیرونی منتقل شد تا آن سفر بی بازگشت «عروس جنوا» در سال ۶۲ باز هم برایمان زنده شود.
این روزها که بحث از سرگیری روابط با کشورهای همسایه حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان و امارات داغ است، فرصت مناسبی است که بحث گردشگری دریایی و خط مسافربری راه اندازی گردد. اینکه باز هم مسیر تاریخی عزیمت حجاج از مسیر دریا بازسازی شود.
فرصت ها و ظرفیت های بندر بوشهر در بعد گردشگری بسیار قابل توجه است. موهبت همجواری با پهنه نیلگون خلیج فارس، زیر ساخت های جابجایی مسافر، معماری، شخصیت ها و مشاهیر، خوراک، موسیقی محلی، آداب و رسوم، آئین های دینی و مذهبی، مراکز اقامتی، مراکز تجاری و مهم تر مهمان پذیری و فرهنگ تعاملی مردم دیار دریا و نخلستان، به عنوان منابع پایدار رونق صنعت توریسم در دو بعد ساحلی و دریایی می تواند گردشگری را در استان بوشهر بیش از پیش رونق دهد.

اتحادخبر-زینب رنج کش: 17مرداد به مناسبت «روز خبرنگار» نامیده شده است. به همین مناسبت اتحاد خبر با طرح سه سوال از برخی خبرنگاران فعال استان بوشهر نگرخواهی کرده است:

عبدالصمد شهریاری

خبرنگار خبرگزاری ایرنا

۱. ضمن معرفی خودتان بفرمایید کار خبرنگاری را با چه رسانه ای شروع کردید؟ اکنون با چه رسانه ای کار می کنید؟ چند سال سابقه خبرنگاری دارید؟
-با عرض سلام. ضمن تبریک روز خبرنگاران به خانواده بزرگ رسانه، یاد و خاطره خبرنگاران فقید هم استانی از جمله علی پیرمرداری خبرنگار همین پایگاه خبری، غلامعلی قاضی زاده، اسماعیل حاجیانی و حسین دهقان را گرامی می‌دارم و همچنین برای حسن لاوری پیشکسوت عرصه رسانه که این روزها در بستر بیماری به سر می‌برند آرزوی صحت و سلامتی دارم.
اینجانب عبدالصمد شهریاری خبرنگار خبرگزاری ایرنا هستم که از سال ۸۹ با پایگاه فرهنگی اجتماعی دیارمهر به عنوان سایت خبری زادگاهم طلحه دشتستان با مدیریت صادق خسروی، وارد این عرصه شدم.
بعد از دیارمهر؛ فعالیت خبری خود را در بوشهر با خبرگزاری فارس زیر نظر دوست و فعال رسانه‌ای استان ایمان ندومی ادامه دادم کارم را به مدت یکسال با خبرگزاری فارس در بوشهر دنبال کردم.
بعد از خبرگزاری فارس از سال ۹۴ فعالیت رسانه‌ای خود در خبرگزاری ایرنا با اساتید خدانظر خواجه، اکبر اقبال مجرد و مهرداد جشنی پور ادامه دادم و همچنان نیز در این خبرگزاری فعالیت دارم.
لازم به ذکر است از ۲ سال پیش نیز با پیشنهاد محمد مهدی عزیززاده مدیریت روابط عمومی اداره کل بنادر و دریانوردی به عنوان کارشناس روابط عمومی این اداره کل مشغول به فعالیت شدم.

۲.کدام مشکل خبرنگاران را سال گذشته مسؤولان قول پیگیری دادند و نتیجه آن چه شد؟
- در حوزه خبر و خبرنگاری قول و وعده‌های زیادی از سوی مسئولان در روز خبرنگار داده می‌شود که تنها پس از چند روز به فراموشی سپرده می‌شود و جالب است بدانید خانه مطبوعات استان به عنوان مهم‌ترین تشکل حوزه خبر همچنان خانه ندارد.
پیشنهاد می‌کنم با توجه به تجربه موفق احیاء عمارت‌های تاریخی در بوشهر با طراحی ساز و کا مناسب یکی از این عمارت با قابلیت فعالیت موزه رسانه به خانه مطبوعات استان واگذار شود.

۳.انتظار شما از دولت دکتر پزشکیان چیست؟
- از مسعود پزشکیان انتظار دارم با تمرکز بر رویکرد جوان‌گرایی و شایسته گزینی فرایند انتخاب اعضای هیات دولت را سرعت ببخشند و همچنین افزایش سرعت اینترنت و پایان بخشی به معضل فیلترینگ فضای مجازی را به عنوان یکی از موضوع‌هایی که در دوران تبلیغات انتخاباتی مطرح کردند با جدیت تمام تا حصول نتیجه دلخواه ادامه دهند.
فیلیترینگ فضای مجازی و بویژه اینستاگرام و واتساپ شاید با هدف کاهش دسترسی مردم به این شبکه‌های خارجی اعمال شده ولی امروز اکثریت قریب به صددرصدی در این فضا حضور داشته و استقبال چندانی از پیام‌رسان‌های داخلی نداشتند.
فیلترینگ ضربات جبران ناپذیری نیز به فضای کسب و کارهای اینترنتی و حتی فعالیت رسانه‌ای خبرنگاران وارد کرده و چنانچه قصد بر عدم رفع فیلترینگ است حداقل یکی از دستاوردهای آن برای جامعه بازگو شود.

اکنون با فعالیت گسترده فیلترشکن‌ها جامعه از خردسال تا کهنسال به تمامی سایت‌ها دسترسی پیدا کرده است که شاید تبعات آن بویژه در سنین پایین جبران ناپذیر باشد که باید مسئولان ذیربط برای رفع این معضل چاره‌اندیشی کنند.

در پایان به سهم خودم از مجموعه خبرنگاران و عکاس ساعی و سختکوش مجموعه اتحاد خبر و بویژه حاج اکبر صابری از بزرگان این عرصه کمال قدردانی و امتنان را دارم.

در سایه حق پیروز و پایدار باشید و کام‌تان بسان خرما و رطب دشتستان شیرین باد....

پیگیری‌های 10 ساله تیم مدیریتی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر به ثمر نشست / صدور مجوز زیست محیطی طرح توسعه مجتمع بندری نگین از سوی هیات وزیران

مدیرکل بنادر و دریانوردی استان بوشهر گفت: با به ثمر نشستن پیگیری‌های 10 ساله تیم مدیریتی این اداره کل، هیات وزیران مجوز زیست محیطی طرح توسعه مجتمع بندری نگین را صادر کرد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، محمد شکیبی‌نسب در توضیح این خبر با تبریک این موفقیت ارزشمند در جهت فراهم شدن توسعه بندر بوشهر در مجتمع بندری نگین اظهار کرد: مجوز زیست محیطی این طرح با بیش از یک دهه پیگیری و تلاش مستمر از مراجع استانی و مقامات کشوری و با طی فرآیندهای قانونی از سوی هیات وزیران صادر شده است.

وی بیان کرد: از جمله اقدامات صورت گرفته در این زمینه می‌توان به ارائه مطالعات جامع ارزیابی اثرات محیط زیست به سازمان حفاظت محیط زیست کشور و همچنین بررسی و رفع موانع و چالش‌ها در کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست و همچنین کمیسیون حقوقی ریاست جمهوری اشاره کرد.

مدیرکل بنادر و دریانوردی استان بوشهر تصریح کرد: با توجه به الزام قانونی و ضرورت اخذ مجوز محیط زیست به منظور فعالیت در مناطق ویژه اقتصادی، برخورداری از این مجوز را می‌توان نقطه عطفی در ارتقاء میزان جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی به فعالیت در استان بوشهر و رقابت جهت حضور در مجتمع بندری نگین قلمداد کرد.

شکیبی‌نسب ادامه داد: امید است با تأمین الزامات قانونی و محیط زیستی مورد نیاز، شاهد پیشرفت روزافزون طرح‌های عمرانی و آغاز فعالیت بخش‌های مختلف صنعتی، نفتی، صادراتی و کانتینری در مجتمع بندری نگین و متعاقباً بهبود چشمگیر نیازمندی‌های شهر و بندر بوشهر باشیم.

وی افزود: با افق روشن ترسیم شده از مراحل نهایی برای دریافت مجوز زیست محیطی، اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر پروژه‌های زیرساختی مجتمع بندری نگین را با جدیت دنبال کرد تا جایی که اکنون بسیاری از پروژه‌های مهم زیرساختی در مراحل انتخاب مشاور و تهیه اسناد مناقصه قرار دارند.

شکیبی‌نسب ادامه داد: مساحت اراضی بندر بوشهر اکنون ۵۷ هکتار است که با هدف رفع محدودیت مکانی برای فعالیت سرمایه‌گذاران از سنوات گذشته، توسعه بندر بوشهر در مجتمع بندری نگین پیش‌بینی شده است.

وی یادآور شد: تا پیش از این، مجوز زیست محیطی تنها برای ۷۰ هکتار از مجتمع بندری نگین صادر شده بود که مجوز جدید دریافتی نیز معادل ۱۶۶ هکتار بوده و اکنون ۲۳۶ هکتار از اراضی مجتمع یاد شده دارای مجوز محیط زیست است.

شکیبی نسب گفت: این مهم بدون شک در آینده نزدیک زمینه‌ساز اشتغال و رونق بیش از پیش بندر بوشهر به عنوان مطالبه ساحل‌نشینان مرکز استان خواهد شد.

وی اظهار کرد: اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر به موازات فعالیت‌های اقتصادی خود، حامی همیشگی محیط زیست بوده و کسب افتخار ملی در زمینه مقابله با آلودگی نفتی در خلیج فارس، پایش مستمر میدان‌های نفتی، بکارگیری مجهزترین شناور مقابله با آلودگی‌های دریایی گواهی روشن بر این ادعا است.

دکتر باستین معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار بوشهر ؛
سرمایه‌گذاری درجزیره نگین با جذابیت بالایی مورد استقبال متقاضیان داخلی و خارجی است.

به گزارش روابط عمومی استانداری بوشهر معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری گفت: ظرفیت های بنادر استان به ویژه مجتمع بندری جزیره نگین یکی از اصلی ترین فرصت های سرمایه گذاری بخش خصوصی در حوزه های صنعتی، خدماتی و بندری هستند. موقعیت جغرافیائی جزیره نگین، قوانین مزیت دار مناطق ویژه و آزاد و تنوع قراردادهای اداره کل بنادر، سرمایه‌گذاری در جزیره نگین را بسیار جذاب نموده است.
علی باستین ضمن اشاره به پروژه های انجام شده و برنامه های تدوین شده برای توسعه بنادر استان افزود: با توجه به ساحلی بودن استان بوشهر، بنادر می توانند به عنوان پیشران توسعه و پیشرفت منطقه عمل نمایند. از این رو برنامه های متعددی برای توسعه، نوسازی، تجهیز و بهسازی بنادر توسط اداره کل بنادر و دریانوردی استان در حال پیگیری است و مجتمع بندری جزیره نگین نیز با عنایت به پتانسیل فوق العاده ای که دارد مورد استقبال سرمایه گذاران داخلی و خارجی است.
این مجتمع می تواند به اصلی ترین دروازه تأمین کالاهای مورد نیاز بوشهر و استان های مرکز کشور تبدیل شود.
وی بیان داشت: با برنامه ریزی های صورت گرفته و جذب‌ سرمایه گذاران بخش خصوصی برای ساخت انبارها و سیلوهای لازم و ورود کشتی های مختلف از جمله کشتی های حامل نهاده های دامی به جزیره نگین، استان بوشهر به زودی به انبار و پشتیبان صنایع مختلف استان های همسایه تبدیل خواهد شد.
باستین ادامه داد: برای تضمین امنیت سرمایه گذاری و تشویق کارآفرینان، اداره کل بنادر و دریانوردی استان با انعقاد قراردادهای بلندمدت، اطمینان خاطر کافی را به متقاضیان خواهد داد.